Xưa nay chúng ta vẫn quen nhìn một hiện tượng như văn học, nghệ thuật,
chính trị một cách cô lập. về quân sự cũng vậy. Ta có rất nhiều thành tích quân
sự. Nhưng nếu giải thích các thành tích ấy bằng lòng yêu nước, trí thông minh,
tài sáng tạo của dân tộc thì tuy không sai nhưng không thấu triệt. Những điều
này đâu phải của riêng người Việt?
Nếu
giải thích bằng địa hình cũng thế, thậm chí về địa hình Việt Nam còn thua nhiều
nước khác. Sở dĩ nước Việt Nam là nước không ai xâm lược được là vì truyền
thống quân sự Việt Nam bất nguồn từ chính truyền thống văn hóa Việt Nam và
truyền thống ấy có một nguồn gốc vật chất do đất nước, cách sinh sống, xã hội
Việt Nam tạo ra qua bao đời nay. Khi nào quân sự theo đúng truyền thống ấy thì
thắng lợi, còn nếu rời bỏ truyền thống ấy thì thất bại, nước mất nhà tan. Đã
hai lần chúng ta rời bỏ truyền thống này vào thời nhà Hồ và thời nhà Nguyễn.
Cách hiểu như vậy sẽ góp phấn tích cực vào việc bảo vệ truyền thống quân sự lẫn
truyền thống văn hóa, cung cấp cho những người lãnh đạo những thao tác cần
thiết nhất trong cuộc đấu tranh trước mắt.
Trước hết, xin nói đến những nhược điểm bởi vì khoa học là phải khách
quan, không được phép che giấu những nhược điểm.
Về mặt kinh tế, nước Việt Nam có truyền thống nghèo khổ. Một đồng bằng
bé nhỏ phải nuôi một số dân quá khả năng sản xuất của nó. Ngoài ra là rừng núi.
Rừng núi, cũng như các cao nguyên, các đồng cỏ của Việt Nam đều không tiện cho
chăn nuôi, trồng trọt. Việt Nam không có nghề chăn nuôi quy mô lớn, và, ngoài
cây lúa ra không có nghề trồng trọt gì quan trọng. Cách sống của người dân từ
hàng ngàn năm nay là nông nghiệp kết hợp với hái lượm (vườn), chăn nuôi quy mô
nhỏ (lợn, gà, bắt cá trong ao). Lối sống “vườn, ao, chuồng”ngày nay chỉ
là công thức hóa, nâng cao cách sống ngàn xưa. Đồng bằng thất thường, hạn lụt
liên miên. Khí hậu nổi tiếng độc.
Về địa hình, một bờ biển dài địch đánh vào đâu cũng được, những đồng
bằng ven biển rất hẹp, bị chia cắt dễ dàng, còn châu thổ sông Hồng thì chịu
địch bốn mặt. Không kể đời Lý, lần nào quân địch đánh cũng chiếm được Thăng
Long.
Về tâm thức dân tộc: nhân dân yêu hòa bình, cần hòa bình để cày cấy.
Không có truyền thống huấn luyện quân sự cho mọi người dân, không có chế độ
nghĩa vụ quân sự dưới thời quân chủ, không có một đẳng cấp quý tộc cầm kiếm,
không có truyền thống sống bàng chiến tranh. Trái lại, có truyền thống trọng
văn khinh võ: “Quan văn thất phẩm đã sang, quan vỡ thất phẩm còn mang
đai cờ”.Có chiến tranh nhân dân xông ra chiến đấu, sau đó lại trở về đồng
ruộng. Số quân của triều đình bé nhỏ vì khả năng kinh tế của triều đình có hạn.
Cần phải nhìn chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong một hoàn cảnh có vẻ bất
lợi như vậy mới thấy được cái lớn của truyền thống quân sự và cái lớn của
truyền thống văn hóa làm nền tảng cho truyền thống quân sự này.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thuần phong mỹ tục việt nam
